Τετάρτη, 21 Ιουνίου 2017

Το τραγούδι της Σολβέιγ




 (Για την Hμέρα του πατέρα και την Hμέρα της μουσικής, 
που γιορτάζονται κοντά κοντά κάθε Ιούνιο, τις πιο φωτεινές μέρες του χρόνου)


Ακόμα θυμάμαι τη μέρα που ο πατέρας μου μ’ έβαλε, παιδάκι του δημοτικού, ν’ ακούσω για πρώτη φορά το τραγούδι της Σολβέιγ από τον Peer Gynt του Edvard Grieg. Λάτρευε την όπερα και τη συμφωνική μουσική κι αυτό ήταν το αγαπημένο του κομμάτι. ΄Εβαζε λοιπόν το δίσκο των 38 στροφών και το απολάμβανε μαγεμένος.

                                      https://www.youtube.com/watch?v=R8AD75_sNJM

     «Πολλοί αγαπημένοι μου που πέθαναν» γράφει κάπου ο Καζαντζάκης «κατέβηκαν όχι στο χώμα, παρά στη θύμησή μου, και ξέρω πια πως όσο ζω θα ζούνε».
     Aκούω λοιπόν κι εγώ συχνά το πανέμορφο τραγούδι της Σολβέιγ. Για να το απολαμβάνει, όσο ζω, και να ευφραίνεται ο πατέρας μου.

Σάββατο, 10 Ιουνίου 2017

«Γιατί γράφετε;» - και άλλες συναφείς ερωτήσεις


Ερωτήσεις σαν αυτές που αναφέρονται παρακάτω είναι αρκετά συχνές στους συγγραφείς. Παραθέτω λοιπόν τις δικές μου απαντήσεις σε μερικές από αυτές που μου ζητήθηκαν πάλι πρόσφατα, για τους φίλους που ενδιαφέρονται:

Γιατί γράφετε;
- Η πρώτη και βασική αιτία που γράφω είναι αυτή που αναφέρει ο Richard Bach στο βιβλίο του Illusions: «Κατά καιρούς, κάτι μ’ αρπάζει από το λαιμό και μου ψιθυρίζει επιτακτικά: Δε θα σ’ αφήσω να μου ξεφύγεις, αν δε με γράψεις, αν δεν με βάλεις στο χαρτί!» Τα λόγια του απαντούν για λογαριασμό μου σ’ αυτό το ερώτημα με τον καλύτερο τρόπο. Πέρα από τον βασικό αυτό λόγο, γράφω επίσης γιατί μου αρέσει η επικοινωνία με τους αναγνώστες μέσω των βιβλίων μου. Χαίρομαι όταν καταλαβαίνω, ή μου λένε οι ίδιοι ή μου γράφουν ότι τους κράτησαν καλή συντροφιά, ότι τα βρήκαν ενδιαφέροντα, τους πρόσφεραν αναγνωστική απόλαυση, ή τους έδωσαν την ευκαιρία να σκεφτούν διαφορετικά πάνω σ’ ένα θέμα.

Για ποιον γράφετε;

- Αρκετοί συγγραφείς, Έλληνες και ξένοι, όταν τους γίνει αυτή η ερώτηση, απαντούν ότι γράφουν για τον εαυτό τους. Αν αυτό ήταν αλήθεια πέρα για πέρα, τα κείμενά τους θα έπρεπε να μένουν στο συρτάρι, αφού μοναδικός τους προορισμός θα ήταν να διαβαστούν μόνο από τον ίδιο. Δύσκολα ωστόσο πείθεται κανείς ότι ένας λογοτέχνης γράφει μόνο και μόνο για να γεμίσει το συρτάρι του με χειρόγραφα. Αυτό γίνεται μόνο στην περίπτωση που κάποιος θέλει να κρατήσει προσωπικό ημερολόγιο. Ο συγγραφέας, πέρα από την επιτακτική του ανάγκη να εκφραστεί γραπτά, δεν μπορεί παρά να επιθυμεί την επικοινωνία με τους άλλους μέσω του γραπτού του, αφού «γράφω μια ιστορία, ένα μυθιστόρημα, ένα διήγημα, ένα ποίημα, ένα θεατρικό έργο» σημαίνει «λέω γραπτά κάτι σε κάποιον». Σε κάποιον, σε κάποιους, στους αναμενόμενους αναγνώστες μου λέω κι εγώ τα όσα γράφω γιατί δεν μπορώ να κάνω αλλιώς, χωρίς να σημαίνει ότι σ’ αυτούς δεν μπορεί να περιλαμβάνεται και ο εαυτός μου.  Πιστεύω λοιπόν πως η φράση «γράφω για τον εαυτό μου» δηλώνει μάλλον κάτι διαφορετικό: ΄Ισως σημαίνει «απευθύνομαι στον εαυτό μου» την ώρα της γραφής, αλλά με τελικό σκοπό να κοινοποιήσω στους άλλους μέσα από ένα βιβλίο εκείνο που θα προκύψει, κι έτσι να επικοινωνήσω τελικά μαζί τους.

Ακούγεται συχνά ότι κάθε συγγραφέας γράφει διαρκώς το ίδιο βιβλίο. Πώς τη σχολιάζετε;


- Ο μόνος τρόπος να κατανοήσω αυτή την άποψη είναι να θεωρήσω ότι η φράση «γράφει διαρκώς το ίδιο βιβλίο» σημαίνει «έχει κατά βάθος τον προσωπικό του τρόπο να βλέπει πάντα τα πράγματα, το δικό του ύφος και ήθος, τη δική του θεώρηση της ζωής και των εκφάνσεών της, κάτι που τελικά αποτυπώνεται στα έργα του, είτε συνειδητά είτε όχι. Σημαίνει ότι έχει τις ατομικές του επιλογές ή εμμονές στο τι είναι σημαντικό και τι ασήμαντο, άρα τι αξίζει να ειπωθεί σε κάθε έργο του, με όποιο λογοτεχνικό είδος κι αν καταπιάνεται. Και οι περισσότεροι συγγραφείς δεν ασχολούνται μόνο με ένα είδος. Αν έγραφαν στην κυριολεξία το ίδιο βιβλίο, τότε λογοτέχνες θ’ αποκαλούσαμε μόνον εκείνους που γράφουν αποκλειστικά π.χ. ιστορικά έργα και μάλιστα της ίδιας εποχής, ή μόνο αυτοβιογραφικά, ή μόνο μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας, ή μόνο κοινωνικά,  κ.ο.κ.  

Πότε καταλάβατε ότι θα γίνεται συγγραφέας;
- Όταν αποφάσισα να ασχοληθώ συστηματικά με το γράψιμο, κάτι που το επιθυμούσα από παιδί, όταν πίστεψα ότι έχω αρκετή πείρα ζωής ώστε να μπορώ να πω κάτι αξιόλογο στον αναγνώστη και όταν κατάλαβα ότι πρέπει να εργαστώ σκληρά, για να του πω αυτό το κάτι με τον καλύτερο δικό μου τρόπο.

Ποιοι συγγραφείς ή ποια έργα θεωρείτε πως σας έχουν επηρεάσει;
- «Δασκάλους» μου θεωρώ την Πηνελόπη Δέλτα, τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τον Νίκο Καζαντζάκη. Οι λόγοι που με κάνουν να δηλώνω κάτι τέτοιο εξηγούνται σ’ ένα κείμενό μου με τίτλο «Οι τρεις μεγάλοι μου δάσκαλοι», αναρτημένο στο blog μου εδώ: 




Τετάρτη, 7 Ιουνίου 2017

Η βωμολοχία στη λογοτεχνία





“… Η εισβολή της βωμολοχίας στη λογοτεχνία δεν είναι φαινόμενο πρόσφατο. Και πρέπει να σύρουμε μια ευκρινή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην αθυρόστομη λογοτεχνία, που είναι παλαιά όσο και ο κόσμος, και στη λογοτεχνία την τρέχουσα... Η κοπρολογία του σοκακιού κατάντησε σήμερα λογοτεχνία περιωπής! Ο τεχνίτης του λόγου έγινε μανιώδης θηρευτής του βωμολόχου αιφνιδιασμού. Αλλά το ξάφνιασμα δεν είναι ποτέ συγκίνηση. Μένει ξάφνιασμα. Το ότι πολλοί σήμερα δε δυσφορούν αλλά δέχονται απαθείς αυτό το ακάθαρτο πιτσίλισμα κατάμουτρα είναι, βέβαια, τεκμήριο μια γενικότερης έκπτωσης του λόγου στην εποχή μας, που μαρτυρεί συνάμα και ηθική άμβλυνση και -πρωτίστως αυτό- αισθητική διαστροφή[i].”



[i]. Αιμ. Χουρμούζιος: Ο Αφηγηματικός Λόγος, οι Εκδόσεις των Φίλων 1979, σελ.256 και 262.


Τρίτη, 6 Ιουνίου 2017

O Μάξιμ Γκόρκι για το βιβλίο και το διάβασμα




“Αγαπάτε κι εκτιμάτε ένα καλό βιβλίο. Θα γλυκάνει τη ζωή σας, θα σας βοηθήσει σαν φίλος να ξεκαθαρίσετε τη σύγχυση των σκέψεων, των αισθημάτων, των γεγονότων. Θα σας μάθει να εκτιμάτε τον άνθρωπο και τον εαυτό σας. Θα αναπτύξει στο πνεύμα σας και στην καρδιά σας ένα αίσθημα αγάπης για τον κόσμο, την ανθρωπότητα. Αδιάφορο αν το βιβλίο είναι εναντίον των πεποιθήσεών σας. Αν είναι γραμμένο τίμια και το υπαγορεύει η αγάπη για τους ανθρώπους, είναι καλό βιβλίο”.



Μάξιμ Γκόρκι